62% van de AI Overview-bronnen staat niet op pagina 1 van Google

AI Overviews zijn de door AI gegenereerde samenvattingen die Google boven de gewone zoekresultaten plaatst, opgebouwd uit meerdere bronnen tegelijk en inmiddels zichtbaar bij 48% van alle wereldwijde zoekopdrachten. En hier is wat de meeste ondernemers nog niet weten: 62% van de pagina's die Google daarin citeert staat helemaal niet op pagina 1 voor diezelfde zoekvraag.

Dat herschrijft de spelregels. Jarenlang was de logica simpel: rank hoog, krijg verkeer. AI Overviews werken anders. Hieronder leg je uit hoe ze precies in elkaar zitten, waarom Google kiest wat het kiest en wat jij er als ondernemer concreet mee kunt.

Wat een AI Overview precies is en waar het vandaan komt

Typ je in Google iets als "beste verzekering voor zzp'ers" of "hoe werkt een warmtepomp", dan zie je bovenaan de pagina steeds vaker een ingekaderd tekstblok met een AI-samenvatting. Dat is een AI Overview: een antwoord dat Google zelf samenstelt door meerdere webpagina's tegelijk te lezen en te synthetiseren, aangedreven door Gemini, Google's eigen taalmodel.

Het verschilt fundamenteel van een gewone featured snippet. Een featured snippet haalt één alinea van één pagina. Een AI Overview combineert gemiddeld 8 bronnen in één antwoord, met bronvermeldingen onderaan als kleine kaartjes. Google noemt de techniek achter het zoeken "query fan-out": de zoekvraag wordt opgesplitst in deelvragen, elke deelvraag wordt afzonderlijk doorzocht en de resultaten worden samengebracht tot één antwoord.

Google kondigde AI Overviews aan in mei 2024 in de VS. Voor Nederlandse gebruikers volgde de lancering op 20 mei 2025, volgens Chase Marketing. In de eerste week groeide het aandeel zoekopdrachten met een AI Overview van 5% naar ruim 26%. Dat groeitempo laat zien dat het geen experiment meer is; het is de nieuwe standaard bovenaan Google.

Voor informatieve vragen verschijnen ze het vaakst. In gezondheidszorg en onderwijs zit de aanwezigheid inmiddels op bijna 90% van de zoekopdrachten. Voor e-commerce is het aandeel bewust laag gehouden, op zo'n 3 tot 4%, omdat Google transactioneel zoekgedrag anders afhandelt. Maar ook als je een webshop hebt, raakt dit je indirect: de oriëntatiefase van je klant speelt zich steeds vaker af in een AI Overview, ruim voordat iemand op "bestel" klikt.

Ranken op #1 geeft geen AI-citatie meer als vanzelfsprekendheid

Lange tijd was er een duidelijk verband: wie hoog rankte, werd ook het vaakst geciteerd in AI Overviews. Dat verband bestaat nog, maar is flink verwaterd. In een vroege meting van Ahrefs (2024) kwamen 76% van de AI-citaties uit de top 10. Recentere data van Ahrefs vertelt een ander verhaal: dat aandeel is gezakt naar slechts 37,9%.

De overige 62% is verdeeld over twee groepen: 31% van de geciteerde pagina's rankt tussen positie 11 en 100, en nog eens 31% staat zelfs buiten de top 100 voor diezelfde zoekvraag. Dat laatste is opvallend. Een pagina die Google niet eens op pagina 1 plaatst, kan toch verschijnen in de AI-samenvatting die je te zien krijgt als je diezelfde zoekterm intypt.

Hoe kan dat? Query fan-out verklaart het grotendeels. Als je zoekt op "warmtepomp installatie kosten", splitst Google de zoekvraag op in subopdrachten als "gemiddelde prijs warmtepomp", "subsidie warmtepomp 2026" en "installateur warmtepomp vergelijken". Voor elke subopdracht verschijnen andere pagina's hoog. Een pagina die bij drie van die subopdrachten goed scoort, kan de uiteindelijke AI-samenvatting domineren, ook al rankt hij niet voor de originele zoekvraag.

De implicatie is groot: AI-vindbaarheid is een aparte discipline naast SEO, niet een bijproduct ervan. Wie uitsluitend op rankings stuurt, mist een groeiend deel van het spel. Gerichte, antwoordrijke content over deelonderwerpen is waardevoller dan één brede pagina die nergens echt uitblinkt.

Hoe Google bepaalt welke bron er in een AI Overview terechtkomt

Google heeft nooit een volledige lijst gepubliceerd van factoren die bepalen welke bron geciteerd wordt. Maar onderzoek van meerdere partijen legt een patroon bloot. Volgens CXL komt 55% van alle AI Overview-citaties uit het bovenste derde deel van een pagina. Wie zijn antwoord verbergt achter een lange inleiding, loopt citaties mis.

Wat verder opvalt: pagina's met FAQ-schema worden volgens Discovered Labs 40% vaker geciteerd dan vergelijkbare pagina's zonder gestructureerde data. Dat klinkt als een technisch detail, maar het is een van de meest directe ingrepen die je in een middag kunt doen. Toch heeft in ons eigen onderzoek onder de 500 populairste Nederlandse domeinen slechts 1,5% van de bereikbare sites FAQ-schema op de homepage staan. Wie dat wél goed inricht, heeft een meetbare voorsprong op vrijwel alle concurrenten. (Bron: eigen Writgo-onderzoek, 2026-06-10)

Andere factoren die een rol spelen: E-E-A-T-signalen (Expertise, Experience, Authoritativeness, Trustworthiness), een snelle laadtijd en de mate waarin de pagina aansluit bij de intentie van de oorspronkelijke zoekvraag. YouTube scoort opmerkelijk goed: bij citaties van pagina's buiten de top 100 is 18,2% een YouTube-URL. Video kan dus een ingang zijn naar AI-zichtbaarheid die je misschien over het hoofd ziet.

Wat AI Overviews doen met je websiteverkeer

De cijfers zijn scherp. Seer Interactive mat een CTR-daling van 61% op zoekvragen waar een AI Overview verschijnt: van gemiddeld 1,76% naar 0,61%. 83% van de zoekopdrachten met een AI Overview eindigt zonder een klik naar een externe website. Dat zijn de zero-click searches, en ze nemen toe naarmate AI Overviews verder worden uitgerold.

Voor informatieve content is het effect het sterkst. Zoekvragen die beginnen met "hoe", "wat" of "waarom" geven een AI-antwoord, de gebruiker leest het, klikt niet en is weg. SparkToro meldt dat in 2026 minder dan een derde van alle Google-zoekopdrachten nog resulteert in een klik naar een externe website.

Maar het verhaal heeft twee kanten. Wie wél geciteerd wordt in een AI Overview ziet de klikken die overkomen van duidelijk betere kwaliteit zijn. Geciteerde merken verdienen 35% meer organische klikken dan niet-geciteerde concurrenten voor dezelfde zoekvraag. AI-zoekers converteren bovendien circa drie keer zo goed als traditionele organische bezoekers, omdat ze verder in hun beslissingsproces zitten als ze klikken.

De strategie verschuift daarmee van "zoveel mogelijk traffic" naar "de juiste traffic". Dat is een andere manier van denken over je website, maar het past precies bij hoe koopbeslissingen tegenwoordig werken: oriëntatie in AI, klik pas als iemand echt wil doorklikken.

AI Overviews in Nederland: de stand van zaken

Sinds 20 mei 2025 zijn AI Overviews actief voor Nederlandse gebruikers. De groei daarna was snel: in één week tijd steeg de aanwezigheid van 5% naar 26,56% van alle zoekopdrachten. Dat is een fundamentele aanpassing van hoe Nederlanders zoekresultaten zien, in een historisch korte tijd.

De sectorverschillen zijn groot. Gezondheidszorg en onderwijs zitten op bijna 90% AI-aanwezigheid. Verzekeringen groeide van 17% naar 63%. B2B-technologie van 36% naar 70%. E-commerce bleef opzettelijk laag op 3 tot 4%, vermoedelijk omdat Google zijn inkomsten uit shopping-advertenties beschermt. Als jij in een van de eerste categorieën werkt, is de kans groot dat een deel van je doelgroep al antwoorden krijgt uit een AI-blok voordat ze jouw website zien.

Wat de meeste Nederlandse ondernemers nog niet hebben gedaan: hun site AI-ready maken. Uit ons eigen onderzoek onder de 500 populairste Nederlandse domeinen blijkt dat slechts 7% een llms.txt-bestand heeft, het signaalbestand waarmee je aan AI-systemen aangeeft hoe ze jouw content mogen lezen. En 21% van de bereikbare sites blokkeert actief minstens één AI-crawler via robots.txt. GPTBot van OpenAI is de meest geblokkeerde: 64 van de 393 onderzochte domeinen sluiten hem expliciet uit. Dat zijn keuzes die nu al gevolgen hebben voor wie geciteerd wordt. (Bron: eigen Writgo-onderzoek onder de 500 populairste .nl-domeinen, 2026-06-10)

Die blokkades zijn meestal geen strategische keuze maar een technische erfenis uit het tijdperk vóór AI-zoekmachines. Voor het overgrote deel van het mkb is dat onverstandig: je verdwijnt uit de antwoorden waar je klanten hun vragen stellen, precies op het moment dat dat er steeds meer toe doet.

Niet elke AI werkt hetzelfde, en dat maakt één strategie onvoldoende

AI Overviews zijn een Google-product. Maar je klant zoekt niet alleen via Google. Ze stellen vragen aan Claude, ChatGPT, Perplexity of gebruiken andere AI-zoekmachines die een jaar geleden nog nauwelijks bestonden. En die platforms citeren heel anders.

Uit onze eigen AI-Citatie Index, waarbij we maandelijks 50 vaste Nederlandse koopvragen stellen aan verschillende AI-assistenten met webtoegang, blijkt een opvallend verschil: Claude verwees bij 94% van de vragen naar een vergelijkingsplatform. Google AI Overview deed dat bij 0% van dezelfde vragen. Hetzelfde product, dezelfde vraag, een compleet andere uitkomst. Per assistent heb je dus een andere aanpak nodig om rechtstreeks bij naam te worden named. (Bron: Writgo AI-Citatie Index, editie 2026-07, 50 vaste Nederlandse koopvragen)

Bredere internationale data bevestigt de divergentie. Onderzoek van Discovered Labs laat zien dat ChatGPT 47,9% van zijn citaties haalt uit Wikipedia-achtige gezaghebbende bronnen, Perplexity 46,7% uit Reddit en actuele content, en Claude een sterke voorkeur heeft voor pagina's die direct antwoord geven in de eerste 200 woorden. Slechts 11% van de domeinen wordt geciteerd door zowel ChatGPT als Perplexity voor dezelfde vraag.

De conclusie is helder: wie zijn strategie bouwt op één platform, bouwt op een momentopname. GEO en AEO zijn ecosysteemdenken, geen kanaaldenken.

Wat je nu concreet kunt doen om vaker geciteerd te worden

Je hoeft geen grote investering te doen om stappen te zetten. De meest effectieve aanpassingen zijn technisch eenvoudig. Hier zijn vier concrete stappen op basis van wat de data laat zien:

1. Antwoord-eerst schrijven. Stel de vraag bovenaan je pagina, geef direct antwoord in twee zinnen en werk daarna de details uit. 55% van de AI-citaties komt uit het bovenste derde van een pagina. Begin dus niet met een inleiding over je bedrijfsgeschiedenis.
2. FAQ-schema toevoegen. Pagina's met FAQ-schema worden 40% vaker geciteerd. Gebruik je CMS of vraag je webbouwer om FAQ-markup toe te voegen aan pagina's die vragen beantwoorden. Het duurt een uur en het effect is direct meetbaar.
3. Controleer je robots.txt. Open robots.txt op jouw domein en zoek naar regels die "GPTBot", "ClaudeBot", "PerplexityBot" of "Googlebot-Extended" blokkeren. Staan die er zonder goede reden? Dan maak je jezelf onnodig onzichtbaar voor een groeiende groep zoekmachines.
4. Werk op deelonderwerpen, niet alleen op hoofdtermen. Gezien de query fan-out loont het om specifieke subvragen apart te beantwoorden op eigen pagina's. Een pagina over "kosten warmtepomp 2026" heeft meer citatiepotentieel dan een algemene warmtepomp-landingspagina.

Wil je weten hoe jouw site er nu voor staat? Van de 322 Nederlandse sites die onze gratis AI-citatie-check deden, is de gemiddelde score 43 van de 100. De meeste ondernemers laten dus flink wat AI-zichtbaarheid liggen. (Bron: geaggregeerde resultaten Writgo AI-citatie-check)

Onze kijk

We schrijven dit als mensen die dagelijks meten wat AI-assistenten doen, niet als mensen die een mening hebben over wat ze zouden moeten doen. Onze AI-Citatie Index meet elke maand 50 vaste koopvragen, en de divergentie tussen platforms wordt elk kwartaal groter, niet kleiner. Dat is de reden dat we nooit één chatbot als standaard aanhouden. Wie zijn strategie op ChatGPT alleen bouwt, bouwt op een momentopname van één platform in één kwartaal.

Wat ons het meest opvalt in de dagelijkse praktijk: de meeste ondernemers die bij ons binnenkomen hebben geen contentprobleem maar een citeerbaarheidsprobleem. Ze hebben tachtig blogposts die allemaal dunne antwoorden geven, terwijl één pagina met echte data en een helder antwoord ze vaker in een AI-samenvatting zou brengen. Kwantiteit werkt niet meer als kwaliteitssignaal voor AI-systemen.

Over AI-crawlers blokkeren zijn we direct: voor vrijwel elk mkb-bedrijf is het onverstandig. Je verdwijnt uit de antwoorden waar je klanten hun vragen stellen, precies op het moment dat die vragen steeds vaker via AI worden gesteld. Voor nieuwsmedia met licentiebelangen ligt dat genuanceerder, maar een lokale installateur of een online webshop heeft niets te winnen bij uitsluiting van GPTBot.

Alles wat we hier aanraden, hebben we eerst op onze eigen sites getest. Elektrischetandenborstelexpert.nl krijgt bezoekers rechtstreeks via chatgpt.com dankzij de manier waarop we die site hebben ingericht. Computerstartgids.nl staat op 8x zoveel vertoningen in Google Search Console als een jaar geleden. Theorie zonder eigen meting telt niet; dat geldt voor ons net zo goed als voor jou.

Bronnen

• Google AI Overviews in 2026: 48% of Searches Have Them
• AIO Impact on Google CTR: September 2025 Update – Seer Interactive
• AI Overview komt naar Nederland – Chase Marketing
• How Google AI Overviews works – Discovered Labs
• How Each Platform Cites Sources Differently – Discovered Labs
• In 2026, Less than One Third of Google Searches Still Send a Click – SparkToro
• Google AI overviews lanceren in Europa – Searchsignals.nl

Begin met weten waar je nu staat

AI Overviews zijn er, ze groeien en ze veranderen wie er zichtbaar is bij de vragen die jouw klanten stellen. Van de 322 Nederlandse sites die onze check deden, scoorden ze gemiddeld 43 van de 100. Er is bij de meeste ondernemers dus concrete ruimte te winnen. Start met de gratis AI-citatie-check om te zien waar jij staat, en bekijk daarna de toolkit als je sneller resultaat wil.