De herprobe van 21 augustus 2026 laat een duidelijke verandering binnen dezelfde vaste vragenset zien: Google toonde bij 18 van de 50 koopvragen een AI Overview, terwijl de basismeting van 3 augustus 2026 op 0 van de 50 uitkwam. Dit is geen nieuwe nulmeting en ook geen bewijs van een structurele trend. De oudere 0/50-analyse documenteert het uitgangspunt; deze pagina analyseert uitsluitend wat achttien dagen later veranderde bij dezelfde vragen en dezelfde meetopzet.
- De basismeting van 3 augustus 2026 registreerde bij 0 van de 50 vaste koopvragen een AI Overview.
- De gedateerde herprobe van 21 augustus 2026 registreerde er 18: 10 bij de 37 lokale vragen en 8 bij de 13 nationale vragen.
- Software & tools kwam uit op 5 van de 5 vragen; klusbedrijven & installatie bleef op 0 van de 5.
- Bij alle 10 lokale vragen met een AI Overview op 21 augustus was op dat meetmoment geen local pack zichtbaar.
- Dat gelijktijdige ontbreken bewijst niet dat de AI Overview het local pack heeft veroorzaakt, vervangen of blijvend verdrongen.
Wat deze herprobe wel en niet vergelijkt
De vergelijking bestaat uit twee gedateerde meetmomenten. Op 3 augustus 2026 werd de vaste set van 50 Nederlandse koopvragen gemeten. Bij geen van die vragen verscheen een AI Overview. Op 21 augustus zijn exact dezelfde 50 vragen met exact dezelfde meetopzet opnieuw opgehaald. Toen verscheen bij 18 vragen wel een AI Overview.
De oudere 0/50-analyse blijft daarom de basismeting. Die analyse legt vast wat Google op 3 augustus binnen deze vragenset liet zien. De herprobe van 21 augustus vervangt dat uitgangspunt niet, maar zet er een tweede observatie naast. Je vergelijkt dus geen twee verschillende onderzoeken, geen verschillende lijsten met populaire zoekwoorden en geen wisselende selectie van branches. Je kijkt naar verandering binnen dezelfde afgebakende set.
Dat onderscheid voorkomt dat 18 van de 50 wordt gelezen als een algemeen cijfer voor alle Nederlandse zoekopdrachten. De gemeten uitkomst geldt voor deze 50 koopvragen, op deze datum en onder deze configuratie. De waarde zit vooral in de herhaalbaarheid: doordat de vragen en instellingen gelijk bleven, kun je precies aanwijzen waar het zoekresultaat tussen de twee meetmomenten anders werd.
Definities voor een juiste lezing
Basismeting: de meting van 3 augustus 2026 waarbij 0 van de 50 vaste koopvragen een AI Overview toonde. Dit is het gedocumenteerde vertrekpunt van de vergelijking.
Herprobe: de herhaling op 21 augustus 2026 van exact dezelfde vragen met exact dezelfde meetopzet. De herprobe is een tweede momentopname, geen zelfstandige nieuwe vragenset.
AI Overview: het AI-antwoord dat Google in het zoekresultaat kan tonen. In deze analyse is alleen geregistreerd of dat onderdeel bij een vraag wel of niet zichtbaar was.
Local pack: het kaartje met een lijst bedrijven uit Google Maps. Bij de lokale dienstvragen die op 3 augustus werden gecontroleerd, was dit onderdeel zichtbaar. Bij de 10 lokale vragen die op 21 augustus een AI Overview kregen, was het local pack op datzelfde meetmoment niet zichtbaar.
Lokale en nationale vragen: de vaste set bevat 37 lokaal gerichte vragen en 13 nationale vragen. Een lokaal voorbeeld is “welke loodgieter in Utrecht kun je aanraden”, terwijl de nationale groep vragen bevat die niet aan één plaats zijn gekoppeld.
Deze definities beperken de conclusie bewust tot wat daadwerkelijk is gemeten. Ze zeggen niets over de reden waarom Google een bepaald onderdeel toont en evenmin over wat een andere gebruiker op een ander moment ziet.
De vaste meetopzet achter beide momenten
Writgo gebruikt voor de AI-Citatie Index een vaste set van 50 Nederlandse koopvragen. De vragen zijn verdeeld over 10 branches, met 5 vragen per branche. Van het totaal zijn 37 vragen lokaal gericht en 13 nationaal.
Beide meetmomenten gebruikten Google op desktop, vanuit Nederland en in het Nederlands. De resultaten zijn opgehaald met de DataForSEO SERP-API. De verdere opzet staat beschreven in de methodologie. Voor deze vergelijking is vooral van belang dat de vragenlijst en configuratie op 21 augustus niet zijn aangepast aan de uitkomst van 3 augustus.
Daardoor kun je de sprong van 0 naar 18 beschrijven als een gemeten verandering binnen de vaste set. Je kunt er niet uit afleiden dat 18 van iedere 50 willekeurige koopvragen een AI Overview krijgt. Evenmin bewijst de opzet dat elke vraag gedurende de volledige periode tussen 3 en 21 augustus hetzelfde resultaat had. Er zijn twee momenten gemeten, niet alle tussenliggende dagen.
De gemeten verandering van 0 naar 18
Meting: op 3 augustus toonde Google bij 0 van de 50 vragen een AI Overview. Op donderdag 21 augustus toonde Google dat onderdeel bij 18 van de 50 vragen. Binnen die 18 resultaten vielen 10 lokale vragen en 8 nationale vragen.
De verdeling moet worden gelezen naast de omvang van beide groepen. De vaste set telt 37 lokale vragen en 13 nationale vragen. Daarom worden de ruwe aantallen hier niet gebruikt om te beweren dat Google lokale of nationale vragen als algemene categorie vaker kiest. Ze laten alleen zien waar de 18 waarnemingen binnen deze meetset terechtkwamen.
De uitkomst is inhoudelijk relevant omdat het geen vergelijking met nieuwe vragen betreft. Alle 18 AI Overviews verschenen bij vragen die achttien dagen eerder, onder dezelfde meetopzet, geen AI Overview hadden. Dat is het centrale resultaat van deze gedateerde herprobe.
De brancheverschillen binnen de vaste set
De 18 waarnemingen zijn niet gelijkmatig over de 10 branches verdeeld. Software & tools kwam op 21 augustus uit op 5 van de 5 vragen. Zakelijke diensten volgde met 4 van de 5. Klusbedrijven & installatie bleef als enige branche op 0 van de 5.
| Branche | Vragen met AI Overview (van 5) |
|---|---|
| Software & tools | 5 |
| Zakelijke diensten | 4 |
| Eten & horeca | 2 |
| Vrije tijd | 2 |
| Persoonlijke verzorging | 1 |
| Gezondheid & beweging | 1 |
| Auto & vervoer | 1 |
| Wonen | 1 |
| Producten | 1 |
| Klusbedrijven & installatie | 0 |
De tabel ordent uitsluitend de gemeten resultaten van 21 augustus. Hij verklaart niet waarom software & tools alle 5 vragen raakte en klusbedrijven & installatie geen enkele. Het verschil vormt wel een bruikbaar aanknopingspunt voor een latere controle: als dezelfde verdeling terugkomt, wordt de werkhypothese van een samenhang met het vraagtype sterker. Eén herprobe is daarvoor nog niet voldoende.
Lokale en nationale vragen vragen om aparte interpretatie
Van de 37 lokale vragen toonden er op 21 augustus 10 een AI Overview. Van de 13 nationale vragen deden er 8 dat. Samen vormen die aantallen de gemeten 18 van de 50.
Voor de lokale groep is “welke kapper in Groningen is echt goed voor dameskapsels?” een concreet voorbeeld. Deze vraag kreeg tijdens de herprobe een AI-antwoord. “Welke loodgieter in Utrecht kun je aanraden voor een lekkage?” kreeg dat op hetzelfde meetmoment niet; daarbij stond het local pack er nog.
Bij de nationale vragen toont “wat is het beste boekhoudprogramma voor zzp’ers in Nederland?” tijdens de herprobe wel een AI Overview. Deze voorbeelden laten zien dat de verandering niet tot één formulering of één van de twee groepen beperkt bleef. Ze geven geen basis om een algemene regel voor alle lokale of nationale zoekvragen vast te leggen. Daarvoor is alleen deze vaste set beschikbaar.
Het ontbrekende local pack is een observatie, geen oorzaak-gevolgrelatie
Meting: bij alle 10 lokale vragen die op 21 augustus een AI Overview toonden, was op dat meetmoment geen local pack zichtbaar. Bij de lokale dienstvragen die op 3 augustus werden gecontroleerd, stond het vertrouwde kaartje met bedrijven wel in het zoekresultaat.
Deze gelijktijdigheid is opvallend, maar bewijst geen causaliteit. Uit twee meetmomenten volgt niet dat de komst van een AI Overview het local pack heeft verwijderd. Het is ook niet vastgesteld dat Google beide onderdelen nooit samen kan tonen, dat de situatie voor iedere gebruiker gelijk is of dat het local pack bij deze vragen blijvend ontbreekt.
Mogelijke verklaring: Google kan op verschillende momenten een andere samenstelling van onderdelen in het zoekresultaat tonen. De bronrij vermeldt expliciet dat resultaten per dag en per gebruiker kunnen verschillen, ook wanneer er niets structureels verandert. Dat maakt variatie in de presentatie een mogelijke verklaring, geen bewezen mechanisme.
Werkhypothese: bij sommige lokale koopvragen kan de zichtbaarheid van een AI Overview samengaan met een andere indeling van het zoekresultaat waarin het local pack niet zichtbaar is. Die hypothese kun je alleen toetsen door bij dezelfde vragen beide onderdelen opnieuw en afzonderlijk te registreren. Tot die tijd blijft “tegelijk waargenomen” de juiste formulering.
Meting, mogelijke verklaring en werkhypothese uit elkaar houden
Een zorgvuldige analyse gebruikt drie lagen. De eerste laag is de meting: 0 van de 50 op 3 augustus en 18 van de 50 op 21 augustus, verdeeld over 10 lokale en 8 nationale vragen. Ook de brancheverdeling en het ontbreken van het local pack bij de 10 lokale AI Overview-resultaten horen bij deze laag.
De tweede laag bestaat uit mogelijke verklaringen. Zoekresultaten kunnen volgens de bron per dag en per gebruiker verschillen. De sterke verschillen tussen branches kunnen daarnaast aanleiding geven om naar het soort vraag te kijken. Geen van beide punten bewijst waarom de uitkomst veranderde. Ze beschrijven alleen richtingen waarin je de waarneming kunt onderzoeken.
De derde laag is de werkhypothese. Een toetsbare hypothese is bijvoorbeeld dat bepaalde vraagtypen binnen de vaste set vaker een AI Overview laten zien dan andere. De score van 5 van de 5 bij software & tools en 0 van de 5 bij klusbedrijven & installatie past bij die gedachte, maar één herprobe bevestigt haar niet.
Door deze lagen zichtbaar te scheiden, voorkom je dat een meetverschil automatisch wordt vertaald naar een verklaring. De betrouwbare uitspraak blijft dat Google op 21 augustus binnen dezelfde set meer AI Overviews liet zien dan op 3 augustus.
Wat de voorbeelden wel aantonen
De drie genoemde vragen helpen om de cijfers concreet te lezen. De vraag over het beste boekhoudprogramma voor zzp’ers in Nederland toont dat een nationale koopvraag tijdens de herprobe een AI Overview kon krijgen. De vraag over een goede kapper in Groningen laat hetzelfde zien voor een lokale vraag. De loodgietersvraag uit Utrecht laat juist zien dat niet iedere lokale koopvraag veranderde.
De voorbeelden ondersteunen daarmee de gemeten spreiding, maar zijn geen afzonderlijk bewijs voor een bredere ontwikkeling. Je kunt niet op basis van de kapper concluderen dat persoonlijke verzorging voortaan standaard een AI Overview krijgt. De branche kwam als geheel uit op 1 van de 5. Evenmin betekent de loodgietersvraag dat klusvragen nooit een AI Overview krijgen. Binnen deze herprobe bleef de branche klusbedrijven & installatie op 0 van de 5.
Het nuttige van de voorbeelden is dat ze controleerbaar maken wat onder een lokaal, nationaal, positief en negatief meetresultaat wordt verstaan. De conclusies blijven gekoppeld aan de volledige set.
Beperkingen van de herprobe
De eerste beperking is tijd. Iedere vraag is per meetmoment één keer gemeten. De analyse registreert daarom twee momentopnamen, geen doorlopende ontwikkeling gedurende de achttien dagen ertussen.
De tweede beperking is configuratie. De meting gebruikte desktop, Nederland en Nederlands. De bron waarschuwt dat zoekresultaten per dag en per gebruiker kunnen verschillen. De uitkomst mag dus niet zonder aanvullende metingen worden uitgebreid naar iedere locatie, taal, gebruiker of ander apparaat.
De derde beperking is omvang en selectie. De 50 koopvragen zijn vast en verdeeld over 10 branches, maar vertegenwoordigen niet automatisch alle Nederlandse koopvragen. De uitkomst van 18 van de 50 beschrijft deze indexset.
De vierde beperking betreft het local pack. De waarneming dat dit onderdeel ontbrak bij de 10 lokale vragen met een AI Overview is een patroon binnen de herprobe. Zonder aanvullende meetmomenten kan niet worden vastgesteld of dat patroon structureel is, waardoor het ontstaat of hoe lang het duurt.
De oudere analyse op AI-Citatie Index blijft daarom nodig om de 0/50-basismeting te begrijpen. Deze pagina voegt daar uitsluitend de gedateerde observatie van 21 augustus aan toe en doet geen toezegging over een volgende meting.
Een praktisch controlekader voor dezelfde vragenset
Als je deze verandering later wilt controleren, helpt een vast kader om feiten en interpretatie gescheiden te houden:
- Gebruik dezelfde 50 vragen. Voeg voor de vergelijking geen nieuwe vragen toe en verwijder geen vragen op basis van eerdere uitkomsten.
- Houd de configuratie gelijk. Gebruik opnieuw Google, desktop, Nederland, Nederlands en dezelfde wijze van ophalen.
- Noteer de meetdatum. Behandel iedere uitkomst als een gedateerde momentopname.
- Registreer AI Overview en local pack apart. Leg per vraag vast of elk onderdeel zichtbaar is. Het ene resultaat mag niet als verklaring voor het andere worden ingevuld.
- Splits lokale en nationale vragen. Gebruik de bestaande verdeling van 37 lokaal en 13 nationaal, zodat verschuivingen binnen beide groepen zichtbaar blijven.
- Orden per branche. Vergelijk opnieuw de 5 vragen binnen elk van de 10 branches zonder een brancheverschil meteen als oorzaak aan te merken.
- Label iedere uitspraak. Geef aan of iets een meting, mogelijke verklaring of werkhypothese is.
- Beperk de conclusie. Rapporteer wat binnen de vaste set veranderde en vermijd uitspraken over alle Nederlandse zoekopdrachten.
Dit kader maakt een nieuwe uitkomst vergelijkbaar zonder vooraf te bepalen welke kant die op moet gaan. Een latere controle kan het patroon bevestigen, verzwakken of een andere verdeling laten zien. Geen van die uitkomsten staat op basis van deze herprobe vast.
Transparantie over de aangepaste 0/50-vermelding
Na de herprobe stond op de Writgo-homepage nog een ongedateerde zin dat Google bij geen enkele koopvraag een AI Overview toonde. Die formulering beschreef de basismeting van 3 augustus, maar niet de waarneming van 21 augustus. Daarom is de vermelding aangepast.
De correctie is opgenomen in het openbare correctielogboek. Eerdere meetedities zijn terug te vinden op de pagina met edities. Zo blijft zichtbaar dat 0 van de 50 de gedocumenteerde basismeting was en dat 18 van de 50 uitsluitend de gedateerde herprobe van 21 augustus beschrijft.
