Bij vragen waar een aankoop in zit, zoals "welke schilder in Utrecht raad je aan", toont Google geen AI-samenvatting. In onze meting van 3 augustus 2026 kreeg geen enkele van de 50 vaste koopvragen een AI Overview te zien: 0 van de 50. Wie bang is dat Google's AI het klikverkeer bij koopintentie overneemt, kijkt dus naar de verkeerde plek. Daar staan gewoon nog het lokale blok en de klassieke lijst. De echte verschuiving zit bij de AI-assistenten zelf.
- 0 van de 50 Nederlandse koopvragen (10 branches, 37 lokaal en 13 landelijk) kreeg op 3 augustus 2026 een AI Overview.
- Bij dezelfde kennisvraag zonder koopintentie, zoals "hoe werkt een warmtepomp", verschijnt de AI Overview wel. De meting zelf werkt dus aantoonbaar.
- ChatGPT en Claude noemden in dezelfde maand bij vrijwel elke koopvraag wel concrete bedrijven en platforms. Daar valt de keuze, niet in een Google-samenvatting.
Wat we hebben gemeten en hoe
Voor de AI-Citatie Index stellen we elke maand dezelfde 50 koopvragen in tien branches, van "welke kapper in Almere raad je aan" tot landelijke vragen over boekhoudsoftware. Sinds augustus meten we per vraag ook de Google-zoekresultatenpagina zelf, via dezelfde SERP-data die grote SEO-tools gebruiken.
De vragenset bestaat uit 37 lokale vragen en 13 landelijke vragen. De lokale vragen volgen steeds hetzelfde patroon: een dienst, gevolgd door een stad of regio. De landelijke vragen richten zich op softwarecategorieën en vergelijkingszoekopdrachten die zonder plaatsnaam worden ingevoerd. Per vraag leggen we vast of Google een AI Overview toont, en zo ja, met welke inhoud en welke bronnen erin verwerkt zijn.
Om zeker te weten dat de afwezigheid van AI Overviews een echte uitkomst is en geen technisch meetprobleem, draaien we parallel controlevragen. Een informatieve vraag als "hoe werkt een warmtepomp" geeft in dezelfde meting netjes een AI Overview terug. Dat bevestigt dat de verbinding naar Google werkt en dat de data correct binnenkomt. Het verschil zit dus in het soort vraag dat we stellen, niet in de meetopstelling.
Vier typen zoekvragen en hoe Google ze behandelt
Om de uitkomst van deze meting goed te lezen, helpt het om onderscheid te maken tussen vier veelgebruikte typen zoekvragen. Het gaat niet om officiële Google-categorieën, maar om een praktische indeling die de verschillen in zoekresultaten zichtbaar maakt.
Informatieve vragen willen iets uitleggen of begrijpen. "Hoe werkt een warmtepomp" is een goed voorbeeld. De zoeker wil kennis, geen product of dienstverlener. Hier verscheen in onze meting wel een AI Overview.
Commerciële vragen vergelijken opties, maar leiden nog niet direct tot een handeling. "Beste boekhoudsoftware voor zzp" of "vergelijking warmtepomp merken" valt hieronder. De zoeker oriënteert zich. In onze meting kregen de dertien vragen van dit type geen AI Overview.
Transactionele vragen staan het dichtst bij een aankoop of boeking. "Schilder inhuren Utrecht" of "loodgieter Amsterdam bellen" zijn voorbeelden. Dit zijn ook de vragen waar Google het lokale blok of Shopping-resultaten toont. In onze meting leverden ook deze vragen geen AI Overview op.
Lokale vragen overlappen vaak met transactioneel, maar zijn specifieker gericht op een plaats of regio. "Welke kapper in Almere raad je aan" is lokaal en transactioneel tegelijk. Google beantwoordt dit soort vragen bijna altijd met het lokale blok: een kaart, bedrijfsprofielen, beoordelingen, openingstijden.
Geen van de laatste drie typen produceerde in onze meting een AI Overview. Dat geldt voor de lokale vragen en de landelijke, voor dienstverleners en voor software.
Wat Google toont bij koopvragen
| Vraagtype | Voorbeeld uit de meting | Wat Google toont | AI Overview verschenen |
|---|---|---|---|
| Lokale koopvraag | "welke loodgieter in Utrecht raad je aan" | Lokaal blok met bedrijfsprofielen en reviews, klassieke lijst | Nee (0 van 37) |
| Landelijke koopvraag | "beste boekhoudsoftware voor zzp" | Klassieke lijst, vergelijkingssites | Nee (0 van 13) |
| Informatieve controlevraag | "hoe werkt een warmtepomp" | AI Overview met samenvatting en bronnen | Ja |
Het patroon dat uit de tabel naar voren komt: Google geeft bij de vragen die we als koopvragen hebben gedefinieerd, een resultatenlijst terug die sterk leunt op het lokale blok, vergelijkingssites en advertenties. Een AI Overview ontbreekt. Of Google bewust onderscheid maakt tussen deze intentietypen, en op welke gronden, is niet publiek gedocumenteerd. De uitkomst is meetbaar; de achterliggende reden is dat niet. Wat een AI Overview precies is en wanneer Google hem toont, lees je in een apart artikel.
Wat de meting wel en niet bewijst
Een uitkomst van 0 van de 50 is opvallend eenduidig, maar er zijn grenzen aan wat je op basis van één steekproef mag concluderen. Die grenzen zijn het waard om expliciet te benoemen.
Wat de meting aantoont: op 3 augustus 2026 verscheen bij geen enkele van de 50 vaste koopvragen in deze vragenset een AI Overview in de Nederlandse Google-zoekresultaten. De meting werkte technisch correct, want controlevragen gaven wel een AI Overview terug.
Wat de meting niet aantoont: dit is geen bewijs dat Google nooit AI Overviews bij koopvragen toont, of dat dit patroon standhoudt. Het is ook geen bewijs dat de uitkomst hetzelfde is voor andere talen, andere landen of andere formuleringen van koopvragen. Google wijzigt zijn zoekresultaten voortdurend, en er zijn geen publieke garanties over hoe lang een bepaald patroon blijft bestaan.
Wat we niet kunnen uitsluiten: dat sommige formuleringen van koopvragen in specifieke branches of regio's wel een AI Overview opleveren, maar dat dit in onze steekproef van 50 vragen toevallig niet naar voren is gekomen. Met 50 vragen dek je een brede waaier, maar je meet geen compleet beeld van alle mogelijke combinaties.
De waarde van maandelijkse herhaling is precies dit: als het patroon verandert, zien we dat terug in de maandcijfers. Eén meting is een momentopname; een reeks metingen laat zien of iets structureel is of slechts tijdelijk.
Werkhypothese, geen vastgestelde regel: de afwezigheid van AI Overviews bij koopvragen is een consistent patroon in deze meting. Dat is bruikbaar als uitgangspunt voor strategie, maar niet als absolute zekerheid over hoe Google altijd werkt.
Google Search en AI-assistenten zijn twee aparte kanalen
Het verschil tussen Google Search en AI-assistenten als ChatGPT, Claude of Perplexity is groter dan het op het eerste gezicht lijkt. Dat onderscheid is voor ondernemers praktisch relevant.
Bij Google Search typt iemand een vraag en krijgt een lijst terug. De zoeker kiest zelf welk resultaat hij aanklikt. Het lokale blok, de vergelijkingssite, de advertentie: ze staan er allemaal, en de zoeker beslist. Een AI Overview zou die keuze verkorten door meteen een antwoord te geven, maar bij koopvragen toont Google dat blok niet. De zoeker moet dus nog steeds zelf een resultaat aanklikken.
Bij een AI-assistent werkt het anders. De gebruiker stelt een vraag in gewone taal, zoals "welk installatiebedrijf kan ik het beste bellen in Haarlem", en de assistent geeft direct een aanbeveling. Er is geen lijst om uit te kiezen. De assistent noemt namen, geeft een toelichting, en de gebruiker handelt op die aanbeveling. In de AI-Citatie Index van augustus 2026 noemden ChatGPT en Claude bij vrijwel elke koopvraag concrete namen van bedrijven of platforms. Dat is fundamenteel anders dan hoe Google zoekresultaten werkt.
Het punt is niet dat de ene plek beter of slechter is dan de andere. Het punt is dat het twee aparte kanalen zijn, met andere mechanismen en andere zichtbaarheidslogica. Zichtbaar zijn in Google via je Bedrijfsprofiel en je pagina's is iets anders dan aanbevolen worden door een AI-assistent. Meer over dat tweede deel lees je op de pagina over AI-vindbaarheid.
Goed nieuws en slecht nieuws tegelijk
Het goede nieuws voor lokale ondernemers: bij koopintentie is je Google Bedrijfsprofiel, je reviews en je lokale pagina's op dit moment nog steeds het primaire speelveld. Er is geen AI-samenvatting die jouw positie overneemt op het moment dat iemand wil kopen. De klassieke rangschikking en het lokale blok doen nog steeds hun werk.
Het slechte nieuws is tweeledig. Allereerst zijn AI-assistenten al actief bij koopvragen, en ze geven gewoon namen. Wie niet in dat antwoord zit, verliest een lead zonder dat ooit te zien in de statistieken. Google Analytics, Search Console, je Bedrijfsprofiel: geen van deze tools registreert wat een AI-assistent over jou zegt of niet zegt.
Het tweede punt is tempo. Google kan het huidige patroon aanpassen. Als de uitkomst over drie maanden anders is, wil je dat weten voordat het effect zichtbaar wordt in je omzet. Een maandelijkse meting geeft je die voorsprong. Welke concrete bedrijven bij jouw vragen worden aanbevolen door AI-assistenten, legt de AI-Citatie Index vast per branche en regio.
Controlekader voor ondernemers
Op basis van de meetuitkomst zijn er vier concrete dingen die je zelf kunt controleren, zonder dat je aannames hoeft te doen over hoe Google intern beslissingen neemt.
1. Controleer je Google Bedrijfsprofiel. Zolang AI Overviews bij koopvragen ontbreken, is het lokale blok het eerste wat een potentiële klant ziet. Je profielnaam, categorie, adres, openingstijden en recente reviews bepalen of je daarin verschijnt en hoe je overkomt. Dit is direct controleerbaar via Google Bedrijfsprofiel.
2. Stel zelf de vragen die jouw klanten ook stellen. Open een nieuw venster in ChatGPT of Claude en stel de vraag die jouw klant ook zou stellen: "welk bedrijf voor [jouw dienst] in [jouw stad] raad je aan?" Het antwoord dat je terugkrijgt, is het antwoord dat de AI-assistent ook aan jouw potentiële klant geeft. Dit kost vijf minuten en levert directe inzichten op.
3. Herhaal dit om de maand. Eén meting is een foto. Pas bij twee of drie metingen zie je of er iets verandert: of jouw naam vaker of minder vaak verschijnt, of concurrenten wisselen, of de toon van de aanbeveling verschuift. De AI-Zichtbaarheidsmonitor doet dit geautomatiseerd en traceert de verandering per vraag.
4. Gebruik de gratis check als startpunt. De gratis check beoordeelt je website op de factoren die AI-systemen gebruiken bij het selecteren van bronnen en aanbevelingen. Het geeft geen garantie op aanbevelingen, maar het laat wel zien welke onderdelen van je online aanwezigheid aansluiten op hoe AI-systemen informatie ophalen en verwerken.
Wat je hiermee doet
- Blijf je Google Bedrijfsprofiel en reviews serieus nemen. Bij koopintentie is het lokale blok op dit moment nog steeds de plek waar de klant kiest, en die positie vraagt onderhoud.
- Controleer zelf wat AI-assistenten over jouw markt en jouw bedrijf zeggen. Dat kan direct via onze gratis check: die laat zien hoe jouw website ervoor staat vanuit het perspectief van AI-systemen.
- Wil je het maandelijks zwart op wit, inclusief wie er bij jouw vragen wel wordt genoemd? Daarvoor is er de AI-Zichtbaarheidsmonitor.
Veelgestelde vragen
Betekent dit dat AI Overviews nooit bij koopvragen komen?
Nee, dat weet niemand. Google experimenteert voortdurend en kan dit elk kwartaal aanpassen. Daarom herhalen we deze meting elke maand met dezelfde 50 vragen, zodat een verandering direct zichtbaar wordt.
Geldt dit ook voor mijn branche?
De meting dekt tien branches, van kappers en schilders tot boekhoudsoftware. In geen enkele branche verscheen bij een koopvraag een AI Overview. Maar de meting dekt niet elke mogelijke formulering of elke regio; het is een steekproef van 50 vragen, geen volledig overzicht van alle mogelijke zoekopdrachten.
Hoe weet ik of AI-assistenten mijn bedrijf noemen?
Vraag het ze zelf, of laat het meten. Onze gratis check beoordeelt je website op de factoren waar AI-systemen op selecteren, en de maandelijkse monitor legt vast of jouw bedrijf genoemd wordt bij de koopvragen in jouw branche en plaats.
Is de afwezigheid van een AI Overview bij koopvragen goed of slecht nieuws?
Voor de korte termijn eerder goed: het lokale blok en de klassieke lijst werken nog gewoon, en er is geen AI-samenvatting die jouw zichtbaarheid verdringt. Op de langere termijn is het eerder neutraal: het betekent alleen dat koopvragen bij Google Search vooralsnog anders behandeld worden dan informatieve vragen. De aanbevelingen van AI-assistenten zijn een apart kanaal, en dat kanaal werkt nu al wel anders.
Verschilt dit per land of taal?
De meting is uitgevoerd op de Nederlandse Google-zoekresultaten met Nederlandstalige vragen. Of hetzelfde patroon geldt voor Engelstalige of andere internationale vragen, hebben we niet gemeten. Dat vraagt een aparte meting met een vergelijkbare opzet.
Verantwoording: gemeten op 3 augustus 2026 met de vaste vragenset van de AI-Citatie Index (50 koopvragen, 10 branches, 37 lokaal en 13 landelijk) via live Google-zoekresultaten. De volledige editie met alle engine-uitkomsten staat in de augustus-editie van de Index.
