Ga naar de inhoud

ChatGPT gebruiken: zo stel je goede vragen (stap voor stap)

Hoe gebruik je ChatGPT of een andere AI-chatbot? Stap voor stap, met een zwakke en een goede vraag, en wat je beter niet invult.

Behandel een AI-chatbot zoals ChatGPT als een slimme collega die net binnen is: hij weet veel, maar kent jouw situatie niet. Hoe beter je uitlegt wat je wilt, hoe bruikbaarder het antwoord. Stand: 19 november 2026.

Veel mensen zoeken naar "chatgpt nederlands", "chatgpt gebruiken" of "ai vragen stellen". Achter die zoektermen zit steeds dezelfde vraag: hoe begin ik, en wat typ ik dan in? Op deze pagina leer je het in vijf stappen. De stappen werken ook in andere chatbots, zoals Claude of Gemini. De knoppen en menu's verschillen per tool en veranderen regelmatig, dus kijk daarvoor in de hulppagina van de tool zelf.

Wat je nodig hebt

  • Een AI-chatbot waar je mee kunt chatten. Dat kan in de browser of in een app.
  • Een concrete taak. "Iets met AI doen" is geen taak. "Een mail aan mijn verhuurder schrijven over een lekkage" is dat wel.
  • Tijd om het antwoord te lezen en bij te sturen.

Stap voor stap

  1. Kies één taak. Begin klein. Een tekst herschrijven, een lijstje maken of iets uitleggen in simpele taal is genoeg.
  2. Zeg wat je wilt. Begin met het doel in één zin: wat moet er na afloop liggen?
  3. Geef context. Vertel voor wie het is, waar het voor dient en wat de ontvanger al weet.
  4. Zeg hoe het eruit moet zien. Denk aan lengte, toon en vorm. Bijvoorbeeld: "maximaal 120 woorden, vriendelijk maar zakelijk, in korte alinea's".
  5. Stuur bij. Je eerste antwoord is een voorstel. Zeg wat beter moet: "korter", "minder formeel", "begin met de conclusie".

Microsoft zegt het in een eigen hulppagina bijna hetzelfde: een prompt kan uit vier delen bestaan (doel, context, bron en verwachtingen) en je moet rekenen op een heen-en-weer gesprek om het resultaat te krijgen dat je zoekt. Anthropic, het bedrijf achter Claude, beschrijft Claude als een briljante maar nieuwe medewerker die jouw normen en werkwijze niet kent: hoe preciezer je uitlegt wat je wilt, hoe beter het resultaat. De bronnen staan onderaan deze pagina.

Een zwakke en een goede prompt

Een prompt is de tekst die je aan de chatbot geeft. Hieronder zie je twee versies van dezelfde vraag.

Zwakke prompt

Wat je hiervan terugkrijgt is een algemene tekst. De chatbot weet niet wat je verkoopt, voor wie het is en wat je ermee wilt. Je moet daarna veel aanpassen.

Goede prompt

Wat je hiervan terugkrijgt is een korte tekst die past bij het doel, de lezer, de lengte en de toon. Je moet nog nakijken of alles klopt en of het bij jou past, maar je begint veel dichter bij het eindresultaat.

Veelgebruikte soorten opdrachten

  • Uitleggen. "Leg uit wat een intentieverklaring is, in taal die een kind van twaalf begrijpt."
  • Herschrijven. "Maak deze alinea korter en vriendelijker. Houd de feiten gelijk."
  • Ideeën bedenken. "Geef tien titels voor een workshop over budgetteren. Mijn publiek zijn starters."
  • Structuur maken. "Maak een stappenplan van deze notities. Gebruik genummerde stappen."
  • Voorbereiden. "Ik heb morgen een gesprek over een prijsverhoging. Welke vragen kan mijn klant stellen?"

Voorbeelden meegeven

Wil je dat de chatbot jouw stijl pakt? Geef dan een of twee voorbeelden mee. OpenAI beschrijft dit in zijn documentatie voor ontwikkelaars: bij few-shot learning stuur je het model naar een nieuwe taak door een handvol voorbeelden van invoer en uitvoer in de prompt te zetten. Je hoeft geen ontwikkelaar te zijn om dat toe te passen. Plak bijvoorbeeld twee eerdere mails van jezelf in het gesprek en schrijf: "Schrijf de nieuwe mail in dezelfde stijl."

Dezelfde documentatie zegt dat je een gewenste uitvoer krijgt door te prompten, en dat dat een mix is van kunst en wetenschap. Vertaald naar jouw praktijk: probeer, kijk wat je terugkrijgt, en pas je vraag aan.

Probeer het zelf

  1. Kies een tekst die je deze week toch moet schrijven, bijvoorbeeld een korte mail of een uitnodiging.
  2. Schrijf een prompt met: je doel, voor wie het is, de lengte en de toon. Vul geen namen of vertrouwelijke gegevens in; schrijf "mijn klant" of "de buurman".
  3. Lees het antwoord helemaal. Markeer wat niet klopt of niet bij je past.
  4. Stuur één keer bij met een concrete wens, zoals "korter" of "minder formeel".
  5. Klopt het? Controleer feiten, bedragen, data en namen zelf voordat je iets verstuurt.

Let op: privacy en controle

Privacy. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) schrijft dat de meeste bedrijven achter chatbots alle ingevoerde gegevens opslaan. In haar uitleg voor spreekbeurten en werkstukken schrijft de AP dat een AI-chatbot vaak alles gebruikt wat jij zegt om van te leren, en dat het daarom niet verstandig is persoonlijke informatie in te voeren, zoals je voor- en achternaam, telefoonnummer, e-mailadres, woonplaats en adres. Die uitleg is voor jongeren geschreven, maar de vuistregel is ook voor volwassenen een goede. Gebruik je ChatGPT voor je werk? Vraag dan eerst wat je werkgever hierover heeft afgesproken. De AP schrijft dat het gebruik van AI-chatbots soms deel is van het beleid van organisaties.

Controle. In dezelfde uitleg staat dat AI fouten kan maken of informatie kan geven die niet klopt, en dat een chatbot soms dingen verzint. Neem daarom nooit zonder controle over: cijfers, wettelijke regels, namen van personen en bronnen.

Eigen verantwoordelijkheid. Jij verstuurt of publiceert het resultaat, niet de chatbot. Lees het dus alsof je het zelf hebt geschreven.

Hoe nu verder?

Wil je meer leren over het schrijven van goede prompts, lees dan de pagina Prompten. Ben je nieuw met AI? Begin dan bij AI voor beginners. Wil je de basis op een rij, inclusief privacy en de regels op het werk? Probeer dan de gratis proefles of kijk bij de AI-cursus voor jezelf.

Bronnen

Alle bronnen zijn geopend op 19 november 2026.

Veelgestelde vragen

Hoe gebruik je ChatGPT als beginner?

Je typt een vraag of opdracht in gewone taal, geeft context en zegt wat je terug wilt hebben. Daarna lees je het antwoord kritisch en stuurt je bij met een vervolgvraag.

Kan ik persoonlijke gegevens invullen in een chatbot?

Beter van niet. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat de meeste bedrijven achter chatbots alle ingevoerde gegevens opslaan. Vul geen namen, adressen, telefoonnummers of vertrouwelijke bedrijfsinformatie in.

Is het antwoord van een chatbot altijd juist?

Nee. De Autoriteit Persoonsgegevens schrijft dat AI fouten kan maken of informatie kan geven die niet klopt. Controleer feiten, bedragen en namen altijd zelf.

Wil je de basis van AI leren?

Probeer de eerste les gratis, of kijk waar je nu staat met de gratis check.

Lees ook: Zo doe je het met AI, Tekst schrijven en herschrijven met AI, Vertalen met AI, AI-afbeelding maken, Presentatie maken met AI, Microsoft Copilot gebruiken, CV en sollicitatiebrief schrijven met AI, Samenvatten en notulen maken met AI, Wat is er nieuw in AI.