ChatGPT en AI voor beginners: veilig en slim werken
Nieuw met ChatGPT of andere AI-chatbots? Wat een chatbot is, hoe je begint, wat je beter niet invoert en hoe je de uitkomst controleert.
Met ChatGPT of een andere AI-chatbot begin je met drie basisregels: je typt een duidelijke vraag, kijkt kritisch naar het antwoord en laat persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie buiten het gesprek. De rest van deze pagina bouwt daarop voort.
Stel: een collega vertelt dat ze haar mails met ChatGPT laat herschrijven. Jij hebt het nog nooit geprobeerd en weet niet waar je moet beginnen. Of je weet niet zeker of je er iets mee mag doen op je werk. Deze pagina is voor jou. Je leest wat een AI-chatbot is, hoe je een eerste gesprek voert en waar je op let. De uitleg geldt voor chatbots in het algemeen, ChatGPT is er één van.
Wat is een AI-chatbot?
Een AI-chatbot is een programma waaraan je in gewone taal vragen stelt of opdrachten geeft. Kennisnet noemt zulke systemen generatieve AI en beschrijft ze als een vorm van AI die op basis van prompts, dus vragen of verzoeken van gebruikers, zelf content maakt: teksten zoals samenvattingen of antwoorden op vragen, maar ook afbeeldingen, audio, video of code. Als voorbeeld noemt Kennisnet ChatGPT.
Twee dingen uit die uitleg zijn goed om te onthouden:
- Het werkt op kansberekening. Volgens Kennisnet voorspelt het systeem een uitkomst op basis van wat het heeft geleerd. Daardoor geeft een chatbot bij dezelfde opdracht niet elke keer hetzelfde antwoord.
- Het kan hallucineren. Zo noemt Kennisnet de onzin die zulke systemen kunnen produceren. Het verwijst naar de uitkomsten die niet altijd betrouwbaar zijn, ook al komen ze betrouwbaar over.
Een chatbot is dus een handig hulpmiddel voor een eerste versie, en geen bron die je zonder controle kunt overnemen.
Wat kun je er op je werk mee?
De Rijksoverheid schrijft op haar pagina over kansen en risico's van AI dat AI routinematig werk kan overnemen en tijd kan besparen bij de administratie van een onderneming. Wat dat voor jouw werk betekent, hangt af van je taken. Beginners starten meestal met dingen als:
- een mail of brief herschrijven in een vriendelijkere of kortere vorm;
- een lange tekst of notitie samenvatten;
- ideeën bedenken voor een titel, een agenda of een uitnodiging;
- een lastige vraag in gewone taal uitgelegd krijgen.
Bij al deze taken blijf jij degene die bepaalt wat klopt en wat er wordt verstuurd.
Zo start je je eerste gesprek
- Gebruik een tool die je organisatie toestaat. Weet je niet welke dat is, vraag het dan eerst. Zie ook AI-geletterdheid in je organisatie.
- Zeg wie je bent en wat je wilt. Bijvoorbeeld: "Ik werk op een administratiekantoor en wil een vriendelijke herinneringsmail schrijven aan een klant die nog een document moet aanleveren."
- Geef de feiten zelf. Een chatbot kent jouw klanten, data en bedragen niet. Alles wat moet kloppen, moet jij erin zetten.
- Vraag door. Is de eerste versie te lang of te stijf, zeg dat dan: "Maak het korter en vriendelijker." Je werkt stap voor stap naar een goed resultaat.
Hoe je zo'n opdracht goed opbouwt, lees je op Prompten leren.
Wat zet je beter niet in een chatbot?
Bij elke vraag voer je gegevens in. Kennisnet schrijft dat je daarbij ongemerkt persoonsgegevens of andere vertrouwelijke informatie kunt invoeren. Het advies van Kennisnet in een artikel over privacy en AI is om de invoer van persoonsgegevens en vertrouwelijke data te vermijden en waar mogelijk anonieme of fictieve gegevens te gebruiken.
De KNMG zegt in haar dossier over AI iets vergelijkbaars voor artsen: deel nooit persoonsgegevens of bedrijfsgevoelige informatie met ChatGPT. Volgens de KNMG slaat OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, veel gegevens op, inclusief de gestelde vragen en de verkregen antwoorden.
In de praktijk betekent dit: schrijf "een klant" in plaats van een naam, laat adressen, medische gegevens en vertrouwelijke bedrijfsinformatie weg, en vraag bij twijfel wat er binnen je organisatie is afgesproken.
Controleer altijd het antwoord
De KNMG schrijft dat ChatGPT fouten maakt en dat je de uitvoer daarom zorgvuldig moet beoordelen en controleren. De Rijksoverheid noemt als eerste risico van AI dat het fouten kan maken. Gebruik daarom een vaste controle voordat je iets overneemt:
- Feiten: kloppen data, namen, bedragen en verwijzingen? Zoek ze zo nodig zelf na.
- Bronnen: noemt het antwoord een bron? Open die en kijk of ze bestaat en zegt wat er staat.
- Toon: past de tekst bij jou en bij de lezer?
- Gegevens: staat er niets in dat er niet in hoort?
Een hulpmiddel, geen automatische waarheid
Volgens Kennisnet komt hallucineren doordat de systemen geen echte kennis bevatten en teksten niet daadwerkelijk kunnen begrijpen. Een antwoord dat betrouwbaar overkomt, kan dus toch fout zijn. Zie het antwoord als een eerste versie die jij nakijkt.
Wat vraagt de wet hierover?
Artikel 4 van de AI-verordening gaat over AI-geletterdheid. Dat artikel is vervangen door de Digitale omnibus inzake AI, Verordening (EU) 2026/1744. Volgens de nieuwe tekst nemen aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen maatregelen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen. De tekst zegt ook dat dit niet inhoudt dat een bepaald niveau van AI-geletterdheid gewaarborgd moet worden. Een cursus of certificaat noemt het artikel niet. Meer uitleg vind je op AI-geletterdheid en in de AI-verordening in gewone taal.
Een volgende stap
Wil je AI leren zonder technische voorkennis, dan helpt het om klein te beginnen:
- Probeer de gratis proefles: de eerste les "Wat is AI eigenlijk?", zonder account.
- Doe de gratis AI-check met tien vragen en bekijk je uitslag per onderwerp.
- Lees op AI-cursus voor medewerkers welke soorten cursussen er zijn en hoe je kiest.
De online AI-training van WritGo bestaat uit vijf modules met in totaal 15 korte lessen en duurt ongeveer 70 minuten. De modules heten "Wat is AI (en wat niet)", "Slim werken met AI", "Risico's herkennen", "Privacy, vertrouwelijkheid en auteursrecht" en "De AI-verordening en afspraken op het werk". Je sluit af met een eindtoets van 20 vragen. Met 14 goede antwoorden ben je geslaagd. Bestellen opent binnenkort. Wil je weten wat het gaat kosten, kijk dan op de pagina met prijzen.
Wat de training niet is
De training is geen officiële opleiding van een toolleverancier en gaat niet over één bepaalde chatbot. Ze legt uit hoe AI-chatbots in het algemeen werken en hoe je er veilig mee werkt. De training vervangt niet je eigen afspraken en keuzes. Geen juridisch advies.
Bronnen
- Kennisnet, Wat is generatieve AI? (bijgewerkt 28 mei 2026).
- Kennisnet, Schoolafspraken over het gebruik van generatieve AI (27 mei 2025).
- Kennisnet, Privacy en AI: hier moeten scholen op letten.
- KNMG, Artificial Intelligence (AI) (dossier bijgewerkt 9 april 2026).
- Rijksoverheid, Kunstmatige intelligentie (AI) in Nederland: kansen en risico's.
- Verordening (EU) 2026/1744, artikel 4 van de AI-verordening: eur-lex.europa.eu.
Veelgestelde vragen
Wat is ChatGPT?
ChatGPT is een voorbeeld van een AI-chatbot: je typt een vraag of opdracht in gewone taal en krijgt een antwoord terug. Kennisnet rekent zulke chatbots tot generatieve AI, een vorm van AI die op basis van vragen of verzoeken van gebruikers zelf content maakt, zoals teksten, afbeeldingen of code.
Heb ik technische kennis nodig om met AI te beginnen?
Je begint met het typen van een vraag of opdracht. Wat helpt, is weten wat je beter niet invoert en hoe je het antwoord controleert. Voor de training van WritGo hoef je geen technische achtergrond te hebben.
Kan ik AI blindelings vertrouwen?
Nee. Kennisnet schrijft dat de uitkomsten niet altijd betrouwbaar zijn, ook al komen ze betrouwbaar over. Controleer feiten, namen, bedragen en toon altijd zelf voordat je iets gebruikt of verstuurt.
Wat zet ik beter niet in een AI-chatbot?
Persoonsgegevens en vertrouwelijke bedrijfsinformatie. Kennisnet adviseert om de invoer daarvan te vermijden en waar mogelijk anonieme of fictieve gegevens te gebruiken. Gebruik ook alleen tools die je werkgever heeft toegestaan.
Kan ik AI gratis uitproberen met een korte les?
Ja. De eerste les van de AI-training van WritGo, 'Wat is AI eigenlijk?', kun je gratis en zonder account proberen. Daarnaast is er een gratis AI-check met tien vragen over werken met AI.
Aan de slag met je team
Een korte online training met eindtoets en certificaat, en een overzicht voor de werkgever.
Lees ook: Wat is AI-geletterdheid, AI-cursus voor medewerkers, De AI-verordening in gewone taal, Prompten leren, AI in het onderwijs, AI in de zorg.