AI in het onderwijs: basis voor docenten en medewerkers
Wat medewerkers van scholen en onderwijsorganisaties over AI moeten weten: afspraken, privacy en controleren. Met verwijzingen naar Kennisnet en UNESCO.
Voor medewerkers van scholen en andere onderwijsorganisaties begint AI met een gedeelde basis: weten wat generatieve AI is, afspraken kennen over wat wel en niet mag, geen persoonsgegevens of leerlingwerk zomaar in externe tools zetten en elke uitkomst zelf controleren. Deze pagina geeft die basis. Voor didactiek, toetsing en beleid verwijzen we naar Kennisnet en UNESCO.
Stel: op jouw school gebruikt een collega een chatbot voor een lesplan, de administratie laat er een nieuwsbrief mee schrijven en een leerling zegt dat ze hem gebruikt om zinnen te ordenen. Niemand heeft ooit uitgelegd wat wel en niet kan. Zo'n situatie beschrijft ook UNESCO: waar instellingen geen duidelijke afspraken maken, komen keuzes terecht bij individuele docenten.
Waarom het meer is dan een nieuwe tool
UNESCO Nederland schrijft dat AI in het onderwijs invloed heeft op toetsing, gelijkheid, privacy en werkdruk. Kennisnet zegt in Kansen en risico's van generatieve AI in het onderwijs dat AI duidelijke kansen biedt, maar alleen wanneer het doelgericht en doordacht wordt ingezet. Volgens Kennisnet vraagt AI in het onderwijs om regie en blijft onderwijs mensenwerk.
Dat geldt niet alleen voor docenten. Kennisnet noemt in Wat is generatieve AI? ook toepassingen voor schoolleiders: schoolplannen, jaarplannen en de jaargids helpen schrijven, teksten schrijven voor de website, in nieuwsbrieven of over schoolevenementen en meertalig communiceren met ouders en verzorgers. Ook medewerkers in de administratie en op kantoor komen dus met AI in aanraking.
Wat is generatieve AI?
Kennisnet beschrijft generatieve AI als een vorm van AI die op basis van prompts, dus vragen of verzoeken van gebruikers, automatisch content maakt, zoals teksten, afbeeldingen, video, audio en code. In de schoolafspraken schrijft Kennisnet dat generatieve AI soms op menselijke intelligentie kan lijken, maar bewustzijn, emoties en werkelijk begrip mist. Wil je weten hoe een chatbot werkt en hoe je begint, lees dan ChatGPT en AI voor beginners.
Afspraken maken en zichtbaar maken
Kennisnet adviseert scholen om in een aantal heldere afspraken vast te leggen hoe ze omgaan met generatieve AI. Op dezelfde pagina staan zeven principes en de "Toolkit schoolafspraken maken", met onder meer een handleiding, een voorbeeldpresentatie en werkbladen voor een sessie met je team, een poster en een voorbeeldbrief voor ouders. UNESCO adviseert docenten: maak afspraken zichtbaar in je les en toetsing en bespreek wat wel en niet mag en waarom.
Voor instellingen noemt UNESCO onder meer dat je vastlegt wie beslist en hoe je checkt of AI eerlijk uitwerkt, en dat je investeert in training en bewustwording. UNESCO schrijft daarbij dat niet iedereen expert hoeft te worden, maar dat iedereen de juiste vragen moet kunnen stellen.
Welke afspraken bij jouw school passen, bepaal je zelf. Die keuze vraagt om overleg in je team en past niet in een algemene training.
Privacy: wat voer je in?
Bij het gebruik van een AI-tool voer je altijd gegevens in. Kennisnet schrijft dat je daarbij ongemerkt persoonsgegevens of andere vertrouwelijke informatie kunt invoeren. UNESCO adviseert docenten terughoudend te zijn met het invoeren van persoonsgegevens of werk van leerlingen of studenten in externe tools en dit ook met hen te bespreken.
In het artikel Privacy en AI: hier moeten scholen op letten adviseert Kennisnet om de invoer van persoonsgegevens en vertrouwelijke data te vermijden, waar mogelijk anonieme of fictieve gegevens te gebruiken, AI-tools zo privacyvriendelijk mogelijk in te stellen en accounts centraal te beheren.
Controleer de uitkomst
Kennisnet schrijft dat de uitkomsten van generatieve AI niet volledig betrouwbaar zijn en dat je er zorgvuldig mee moet omgaan. Voor leerlingen en studenten geeft UNESCO als tip: blijf kritisch en vraag of iets klopt, waar het vandaan komt en welke perspectieven missen. Dezelfde vragen kun jij als medewerker stellen bij elke tekst die een chatbot voor je schrijft.
Beoordelen met AI: een besluit voor de organisatie
Gebruik je AI niet alleen voor teksten, maar om werk van leerlingen te beoordelen? Dan gaat het om meer dan een basisvaardigheid. Kennisnet schrijft in het artikel over privacy dat het evalueren van leerresultaten met AI volgens de AI-verordening een hoogrisico AI-toepassing is. Voor AI-systemen die op grond van artikel 6, lid 2, en bijlage III als hoog risico zijn aangemerkt, stelt Verordening (EU) 2026/1744 de datum waarop de verplichtingen voor hoogrisicosystemen van toepassing worden op 2 december 2027. Welke regels voor welk systeem gelden, is een onderwerp voor de schoolleiding, de privacyfunctionaris en de leverancier. Lees daarvoor het artikel van Kennisnet. Deze pagina geeft daarover geen advies.
Gelijke kansen
UNESCO wijst erop dat verschillen in AI-gebruik niet neutraal zijn: als de ene leerling thuis goede AI-hulp gebruikt en de andere niet, kan dat ongelijkheid vergroten. Voor instellingen adviseert UNESCO beleid dat begeleiding en toegang eerlijk maakt. Ook dat is een onderwerp voor het team en de schoolleiding.
AI-geletterdheid in je organisatie
Kennisnet schrijft dat investeren in AI-geletterdheid essentieel is: leerlingen en leraren moeten begrijpen hoe AI werkt, maar ook wat de beperkingen en risico's zijn.
De AI-verordening vraagt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun personeel ondersteunen. Dat staat in artikel 4, zoals het is vervangen door Verordening (EU) 2026/1744. De tekst zegt ook dat dit niet inhoudt dat een bepaald niveau van AI-geletterdheid moet worden gewaarborgd. Een cursus of certificaat noemt het artikel niet. Meer uitleg staat op AI-geletterdheid en in de AI-verordening in gewone taal.
Een gezamenlijke basis voor het team
Een training kan één van de maatregelen zijn. De online AI-training van WritGo is een algemene basis voor medewerkers: vijf modules met 15 korte lessen, ongeveer 70 minuten. Je leert wat AI is, hoe je slim werkt, welke risico's er zijn, wat je niet invoert en welke regels en afspraken gelden. Je sluit af met een eindtoets van 20 vragen, waarvan je er 14 goed moet hebben. De werkgever ziet per medewerker wie is gestart en wie is geslaagd.
Wat de training niet is: ze is niet gemaakt voor het onderwijs en gaat niet over didactiek, toetsontwerp of onderwijsbeleid. De voorbeelden zijn algemeen en niet specifiek voor scholen. De training vervangt niet je eigen schoolafspraken en keuzes. Geen juridisch advies.
Wil je kennismaken? Probeer de gratis proefles, doe de gratis AI-check of lees meer over AI-cursussen voor medewerkers. Bestellen opent binnenkort. Kijk voor de stand op de pagina met prijzen.
Bronnen
- UNESCO Nederland, AI in het onderwijs.
- Kennisnet, Schoolafspraken over het gebruik van generatieve AI (27 mei 2025).
- Kennisnet, Kansen en risico's van generatieve AI in het onderwijs (bijgewerkt 31 augustus 2026).
- Kennisnet, Privacy en AI: hier moeten scholen op letten (bijgewerkt 22 september 2025).
- Kennisnet, Wat is generatieve AI? (bijgewerkt 28 mei 2026).
- Verordening (EU) 2026/1744, artikel 4 van de AI-verordening: eur-lex.europa.eu.
Veelgestelde vragen
Wat moeten docenten en medewerkers minimaal weten over AI?
Wat generatieve AI is en dat de uitkomsten niet volledig betrouwbaar zijn, welke gegevens je niet invoert, welke afspraken er in je organisatie gelden en dat jij de uitkomst controleert. Kennisnet en UNESCO werken deze punten uit voor het onderwijs.
Mag ik leerlingwerk of persoonsgegevens in een AI-tool zetten?
UNESCO adviseert docenten terughoudend te zijn met het invoeren van persoonsgegevens of werk van leerlingen of studenten in externe tools. Kennisnet adviseert de invoer van persoonsgegevens en vertrouwelijke data te vermijden. Wat in jouw organisatie is toegestaan, staat in jullie eigen afspraken.
Moet een school afspraken maken over AI?
Kennisnet adviseert scholen om in een aantal heldere afspraken vast te leggen hoe ze omgaan met generatieve AI. UNESCO raadt docenten aan afspraken zichtbaar te maken in les en toetsing. Welke afspraken passen, bepaalt jouw organisatie zelf.
Is dit een training over didactiek of AI-beleid voor scholen?
Nee. De training van WritGo is een algemene basis in AI voor medewerkers en gaat niet over didactiek, toetsontwerp of onderwijsbeleid. Voor die onderwerpen verwijzen we naar Kennisnet en UNESCO.
Wat vraagt de wet van onderwijsorganisaties over AI-geletterdheid?
De AI-verordening vraagt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun personeel ondersteunen. Artikel 4 noemt geen cursus of certificaat.
Aan de slag met je team
Een korte online training met eindtoets en certificaat, en een overzicht voor de werkgever.
Lees ook: Wat is AI-geletterdheid, AI-cursus voor medewerkers, De AI-verordening in gewone taal, ChatGPT en AI voor beginners, Prompten leren, AI in de zorg.