AI in de zorg: veilig starten voor zorgmedewerkers
Een algemene AI-basis voor zorgmedewerkers: gegevens beschermen, uitkomsten controleren en wat IGJ en KNMG zeggen. Geen medisch of juridisch advies.
Voor zorgmedewerkers begint veilig werken met AI bij een algemene basis: weten dat AI onjuiste informatie kan geven, patiënt- en cliëntgegevens beschermen, elke uitkomst zelf controleren en het beleid van je eigen organisatie volgen. Deze pagina gaat over die basis. Het is geen medisch, juridisch of privacyadvies.
Stel: je werkt in de zorg en een collega laat een chatbot een gespreksverslag samenvatten. Jij vraagt je af of dat mag, wat je erin kunt zetten en wie controleert wat eruit komt. Over deze onderwerpen publiceren onder meer de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en de KNMG. Op deze pagina lees je wat zij schrijven en welke algemene basis een medewerker kan opbouwen.
Waarom zorgvuldigheid hier zwaarder weegt
De IGJ ziet de mogelijkheden van innovaties met generatieve AI in de zorg, maar schrijft dat veel toepassingen nog maar kort op de markt zijn en dat de impact op de patiëntenzorg daardoor nog deels onbekend is. In een publicatie van 10 februari 2025 roept de IGJ zorgaanbieders op om generatieve AI in de eigen organisatie zorgvuldig en met aandacht voor eventuele risico's in te voeren. Zorgaanbieders die generatieve AI gebruiken in de zorgverlening zijn volgens de IGJ wettelijk verantwoordelijk voor een zorgvuldige implementatie en gebruik.
Het ministerie van VWS schrijft via Data voor gezondheid dat een voorwaarde voor een serieuze bijdrage van AI is dat het veilig, betrouwbaar en effectief kan worden ingezet in zorg en welzijn.
Waar AI kan ondersteunen
De IGJ noemt dat de eerste toepassingen met name als doel hebben de administratie te verlichten. Als voorbeelden noemt de IGJ geautomatiseerde verslaglegging via spraakherkenning, het samenvatten van patiëntendossiers en het ondersteunen van de communicatie met patiënten via chatbots. Die toepassingen worden volgens de IGJ aangeboden door softwareleveranciers of ontwikkeld door de zorginstellingen zelf.
Of zo'n toepassing in jouw organisatie wordt ingevoerd, en op welke manier, is een besluit van de organisatie.
AI vervangt je professionele beoordeling niet
De KNMG schrijft in haar dossier over AI voor artsen dat, ook als AI je kan ondersteunen, je bestaande verantwoordelijkheden, ook ten aanzien van je patiënt, onveranderd blijven. Over het gebruik van een AI-toepassing die gesprekken met patiënten registreert, zegt de KNMG dat je alert moet zijn op je verantwoordelijkheid om het beroepsgeheim te waarborgen, en dat je geen AI-toepassing moet gebruiken die het beroepsgeheim, de patiëntveiligheid of de privacy niet waarborgt.
Dit advies is geschreven voor artsen. Weet je niet wat er voor jouw functie geldt, vraag het dan aan je organisatie.
Bescherm patiënt- en cliëntgegevens
Bij elke AI-tool voer je gegevens in. De KNMG schrijft: deel nooit persoonsgegevens of bedrijfsgevoelige informatie met ChatGPT. Volgens de KNMG slaat OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, veel gegevens op, inclusief gestelde vragen en verkregen antwoorden.
De KNMG schrijft dat OpenAI die gegevens bijvoorbeeld gebruikt om zijn taalmodel te trainen. Ook als je kunt aangeven dat jouw gegevens daar niet voor gebruikt mogen worden, sluit dat volgens de KNMG niet uit dat er gegevens op verkeerde plekken terechtkomen. Wat je wel en niet in een AI-tool zet, bepaalt het beleid van jouw organisatie.
Controleer de uitkomst
De IGJ schrijft dat generatieve AI soms nieuwe en onjuiste informatie kan genereren. De KNMG schrijft dat ChatGPT fouten maakt, dat je de uitvoer daarom zorgvuldig moet beoordelen en controleren en dat feitelijke informatie soms moeilijk te onderscheiden is van inconsistente, onjuiste of zelfs 'verzonnen' informatie. De Rijksoverheid noemt in haar overzicht van kansen en risico's van AI als eerste dat AI fouten kan maken.
Neem dus nooit een AI-tekst over zonder hem te lezen en te controleren op feiten, namen, data en bedragen. Dat is een basisgewoonte, geen vervanging voor de controles die je organisatie voorschrijft.
Wat vraagt de IGJ van zorgaanbieders?
De IGJ geeft in haar publicatie vragen die zorgaanbieders kunnen helpen bij de inkoop, invoering, het gebruik en het beheer van generatieve AI. Zij zijn volgens de IGJ niet bedoeld als toetsingskader, maar om richting te geven. Enkele van die vragen gaan over medewerkers:
- Hebben alle toekomstige gebruikers voldoende kennis van de toepassing van dit type AI om de uitkomsten goed te interpreteren?
- Wat moeten de medewerkers die betrokken zijn bij invoer of gebruik weten om de toepassing veilig in te kunnen zetten?
- Hoe gaat de organisatie om met foutieve resultaten en eventuele incidenten, en moet er een proces komen om fouten of incidenten intern te melden en op te volgen?
Antwoorden op zulke vragen vragen om besluiten van je organisatie. Deze pagina geeft ze niet.
Wanneer is een AI-tool geschikt?
De IGJ schrijft dat 'algemene' taalmodellen meestal niet bedoeld zijn voor toepassing in de zorgverlening, en adviseert zorginstellingen een taalmodel alleen te gebruiken als de leverancier aangeeft dat het geschikt is voor de beoogde toepassing. De IGJ wijst er ook op dat een generatieve AI-toepassing een medisch hulpmiddel kan zijn, als die een medisch doel heeft zoals gedefinieerd in de Medical Device Regulation. Volgens de IGJ is het belangrijk dat de zorgaanbieder weet of een nieuwe toepassing met generatieve AI een medisch hulpmiddel is of niet. Raadpleeg daarvoor de publicatie van de IGJ.
Bespreek AI-gebruik in je team
De KNMG schrijft dat het gebruik van ChatGPT door een arts in de eerste plaats afhangt van de regels en richtlijnen van de zorginstelling, en adviseert het actuele beleid van de eigen zorginstelling te volgen. Weet je niet wat er in jouw organisatie is afgesproken? Vraag het, voordat je een AI-tool voor werk gebruikt. Bespreek in het team welke tools zijn toegestaan, wat je er niet in zet, hoe je fouten meldt en wie je kunt vragen. Zo komt het gebruik van AI niet alleen bij individuele medewerkers te liggen.
Begin met AI-geletterdheid
De AI-verordening vraagt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun personeel ondersteunen (artikel 4, zoals vervangen door Verordening (EU) 2026/1744). De tekst zegt ook dat dit niet inhoudt dat een bepaald niveau van AI-geletterdheid moet worden gewaarborgd. Een cursus of certificaat noemt het artikel niet. Lees meer op AI-geletterdheid en in de AI-verordening in gewone taal.
Een algemene online AI-basis voor je zorgteam
De online AI-training van WritGo is een algemene basis voor medewerkers van elke organisatie: vijf modules met 15 korte lessen, ongeveer 70 minuten. De modules gaan over wat AI is, slim werken met AI, risico's herkennen, privacy en vertrouwelijkheid, en de regels en afspraken op het werk. Je sluit af met een eindtoets van 20 vragen, waarvan je er 14 goed moet hebben. De werkgever ziet per medewerker wie is gestart en wie is geslaagd.
Wat de training niet is: ze is geen zorgspecifieke opleiding en heeft geen zorgspecifieke accreditatie. Ze bevat geen medisch, juridisch of privacyadvies en gaat niet over de beoordeling van AI-toepassingen of medische hulpmiddelen. Voor besluiten van je organisatie verwijzen we naar de IGJ en de KNMG. De training vervangt niet je eigen afspraken en keuzes. De voorbeelden in de lessen zijn algemeen en niet specifiek voor de zorg.
Wil je kennismaken? Probeer de gratis proefles of doe de gratis AI-check. Meer over AI-cursussen vind je op AI-cursus voor medewerkers. Bestellen opent binnenkort. De pagina met prijzen laat de stand zien.
Bronnen
- Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, IGJ roept zorgaanbieders op: ga zorgvuldig om met invoering van generatieve AI-toepassingen (publicatie 10 februari 2025).
- KNMG, Artificial Intelligence (AI) (dossier bijgewerkt 9 april 2026).
- Data voor gezondheid, AI in de zorg.
- Rijksoverheid, Kunstmatige intelligentie (AI) in Nederland: kansen en risico's.
- Verordening (EU) 2026/1744, artikel 4 van de AI-verordening: eur-lex.europa.eu.
Veelgestelde vragen
Wat moeten zorgmedewerkers eerst weten over AI?
Dat generatieve AI onjuiste informatie kan geven, dat patiënt- en cliëntgegevens niet zomaar in een AI-tool horen, dat je de uitkomst zelf controleert en dat je het beleid van je eigen organisatie volgt. De IGJ en de KNMG werken deze punten verder uit.
Mag ik patiëntgegevens in ChatGPT zetten?
De KNMG schrijft in haar dossier over AI voor artsen: deel nooit persoonsgegevens of bedrijfsgevoelige informatie met ChatGPT. Volg altijd het beleid van je eigen zorgorganisatie. Deze pagina is geen privacy- of juridisch advies.
Is een algemene AI-chatbot geschikt voor de zorgverlening?
De IGJ schrijft dat 'algemene' taalmodellen meestal niet bedoeld zijn voor toepassing in de zorgverlening en adviseert zorginstellingen een taalmodel alleen te gebruiken als de leverancier aangeeft dat het geschikt is voor de beoogde toepassing. Of een toepassing geschikt is, is een besluit voor je organisatie.
Heeft de AI-training van WritGo een zorgspecifieke accreditatie?
Nee. De training is een algemene AI-basis voor medewerkers van elke organisatie en geen zorgspecifieke of geaccrediteerde opleiding. Ze bevat geen medisch, juridisch of privacyadvies.
Wat vraagt de wet over AI-geletterdheid van personeel?
De AI-verordening vraagt aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen om maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van hun personeel ondersteunen. Artikel 4 noemt geen cursus of certificaat.
Aan de slag met je team
Een korte online training met eindtoets en certificaat, en een overzicht voor de werkgever.
Lees ook: Wat is AI-geletterdheid, AI-cursus voor medewerkers, De AI-verordening in gewone taal, ChatGPT en AI voor beginners, Prompten leren, AI in het onderwijs.