’t Kofschip – hoe zat dat ook alweer? Nooit meer fouten met d en t!

’t Kofschip – hoe zat dat ook alweer? Nooit meer fouten met d en t!

Wanneer je een d of t moet gebruiken in de Nederlandse taal, is een vraagstuk dat voor velen moeilijk te beantwoorden is. Hoewel er wel enkele tips en trucs zijn die je kunnen helpen om de goede letters te noteren, is het natuurlijk veel handiger voor jezelf om de daadwerkelijke regels te kennen. Dat is ook waarom we in dit artikel één werkwoordspellingsregel met je gaan behandelen: ’t kofschip.

Verleden tijd en voltooid deelwoord

Wie nog nooit van de ’t kofschip-regel heeft gehoord, zal zich vast afvragen wat een boot met grammatica te maken heeft. In de simpelste uitleg gebruiken we ’t kofschip om te bepalen of een werkwoord een d of t krijgt wanneer je deze in verleden tijd of voltooid deelwoord zet. Dus:

‘Bepalen’ in verleden tijd wordt bepaalde en in voltooid deelwoord is het heeft bepaald

‘Bewerken’ in verleden tijd wordt bewerkte en in voltooid deelwoord is het heeft bewerkt

Je ziet dat de ene een d heeft als uitgang, terwijl de ander een t heeft. Hoe je erachter komt welke je wanneer moet gebruiken, gebruikt de ’t kofschip-methode. Hoe deze werkt? Lees maar even mee.

Laatste letter van de stam

Hoe kan je aan een willekeurig woord als ’t kofschip nou zien of je een t of d gebruikt? Om daar meer duidelijkheid over te geven, dienen we eerst de stam van het werkwoord te ontdekken. De stam van het werkwoord is heel eenvoudig:

De stam = het hele werkwoord – en

Oftewel, alles wat je hoeft te doen is -en weg te halen van het hele werkwoord. Het hele werkwoord is bijvoorbeeld ‘schrijven’, maar om de stam te krijgen, haal je -en weg, en heb je als stam dus ‘schrijv’. Laten we nog even wat meer werkwoorden erbij halen om het beeld wat duidelijker te krijgen. De stam van andere werkwoorden ziet er bijvoorbeeld als volgt uit:

Oftewel, alles wat je hoeft te doen is -en weg te halen van het hele werkwoord. Het hele werkwoord is bijvoorbeeld ‘schrijven’, maar om de stam te krijgen, haal je -en weg, en heb je als stam dus ‘schrijv’. Laten we nog even wat meer werkwoorden erbij halen om het beeld wat duidelijker te krijgen. De stam van andere werkwoorden ziet er bijvoorbeeld als volgt uit:

Werken; stam = werk
Pakken; stam = pakk
Toveren; stam = tover
Bepalen; stam = bepal
Verhuizen; stam = verhuiz
Huilen; stam = huil

Lijkt me duidelijk, toch? De volgende stap is om naar de laatste letter van de stam te kijken. Bijvoorbeeld de k bij ‘werk’, de l bij ‘bepal’ en de z bij ‘verhuiz’. Zit deze letter in ’t kofschip? Dan wordt de uitgang een t. Zit-ie er niet in? Dan wordt het een d. Gaat het je wat te snel? Geen zorgen; we zullen er zo enkele voorbeelden bijhalen. Maar voor de eerste stap is deze regel dus belangrijk:

Vind eerst de stam van het werkwoord. Dit is het hele werkwoord – en

Hoe werkt de ’t kofschip-regel?

We weten nu hoe je de stam van het werkwoord vindt. Aan de hand van deze stam ga je vervolgens naar ’t kofschip kijken. Dit doe je als volgt:

Zit de laatste letter van de stam wel in het woord ’t kofschip? >> de uitgang wordt een t

Zit de laatste letter van de stam niet in het woord ’t kofschip? >> de uitgang wordt een d

Laten we de woorden uit de voorbeelden nemen om te kijken hoe dit precies gaat.

Werken; stam = werk. De laatste letter is de k. Deze zit wel in ‘t kofschip, dus de uitgang wordt t.
Ik werk
Ik werkte
Ik heb gewerkt

Pakken; stam = pakk. De laatste letter is de k. Deze zit wel in ‘t kofschip, dus de uitgang wordt t.
Ik pak
Ik pakte
Ik heb gepakt

Toveren; stam = tover. De laatste letter is de r. Deze zit niet in ‘t kofschip, dus de uitgang wordt d.
Ik tover
Ik toverde
Ik heb getoverd

Verhuizen; stam = verhuiz. De laatste letter is de z. Deze zit niet in ‘t kofschip, dus de uitgang wordt d.
Ik verhuis
Ik verhuisde
Ik heb verhuisd

Huilen; stam = huil. De laatste letter is de l. Deze zit niet in ‘t kofschip, dus de uitgang wordt d.
Ik huil
Ik huilde
Ik heb gehuild

’t ex-kofschip

Omdat taal constant verandert en er ook veel woorden uit andere talen worden overgenomen, dienen regels soms ook aangepast te worden. Dit geldt ook voor ’t kofschip, omdat we nu ook Engelse woorden als ‘mixen’ hebben. Dat is waarom de ’t kofschip-regel officieel ’t ex-kofschip moet zijn. Hierdoor krijg je als uitgang ‘mixte’en ‘heeft gemixt’.

Ook bij andere Engelse woorden gebruik je deze regel, waardoor de woorden er soms wat onwennig uitzien, maar toch kloppen. Kijk maar mee:

Skaten; stam = skat. De laatste letter is de t. Deze zit wel in ‘t kofschip, dus de uitgang wordt t.
Ik skate
Ik skatete
Ik heb geskatet

Liken; stam = lik. De laatste letter is de k. Deze zit wel in ‘t kofschip, dus de uitgang wordt t.
Ik like
Ik likete
Ik heb geliket

Wanneer gebruik je ’t kofschip-regel niet?

Het is lastig om te leren als Nederlands niet je eerste taal is, maar uiteraard hebben we uitzonderingen op de regel met sterke werkwoorden. Dit zijn werkwoorden die hun eigen vervoegingen hebben en zich niet aan de regels houden, zoals ‘zijn’ (verleden tijd = was), ‘lopen’ (verleden tijd = liep) en ‘doen’ (verleden tijd = deed).

Ook gebruik je de ’t kofschip-regel nooit bij tegenwoordige tijd. Hiervoor hebben we andere regels. In de zin ‘hij bepaalt dit nu’, zou je ‘bepaald’ schrijven als je de ’t kofschip-regel gebruikt, maar dat is dus fout. Tegenwoordige tijd kan bij de hij-vorm namelijk nooit op een d eindigen. Let er dus op dat je de regel alleen toepas bij verleden tijd of voltooid deelwoord. Laten we deze regel nog voor een laatste keer voor je noteren:

1. Is het werkwoord in verleden tijd of voltooid deelwoord en géén sterk werkwoord? Dan gebruik je ’t ex-kofschip
2. Vind de stam van het werkwoord (dit is het hele werkwoord zonder -en)
3. Kijk of de laatste letter van de stam in ’t ex-kofschip zit
4. Zo ja > de uitgang wordt een t. Zo nee > de uitgang wordt een d

Over de Auteur

Wij zijn Writgo.nl! Een gepassioneerd schrijversteam dat dagelijks voor je klaar staat om al je content te schrijven. Naast het schrijven van content voor onze klanten delen we ook op deze website met regelmaat interessante dingen die gaan over het online ondernemerschap en online geld verdienen. Hiermee hopen we ook mensen die nog niet begonnen zijn, warm te krijgen voor het starten van een eigen business.

[class^="wpforms-"]
[class^="wpforms-"]